Guz przysadki
mózgowej

Kiedy podejrzewasz, że Twojego szczura zaatakował guz przysadki mózgowej będziesz przede wszyskim poszukiwać informacji o tym, jakie daje objawy. Z tego powodu te informacje, które są dla Ciebie najpilniejsze są dodane w piewszej kolejności. Dalsze tematy służą poszerzeniu wiedzy o samej przysadce mózgowej i jej guzach.

Jakie są objawy guza przysadki mózgowej u szczura?

Brak koordynacji, brak siły w mięśniach - w szczególności widoczny w niedowładach przednich łapek
Trudność z utrzymywaniem jedzenia w przednich łapkach (bardzo typowe!)
Prostowanie przednich łapek, zakładanie łapki na łapkę - krzyżowanie łapek
Dłonie zwinięte w piąstki
"Szorowanie" pyszczkiem po podłodze
W miarę postępu choroby brak koordynacji i osłabienie w tylnych łapach
Otumanienie oraz nieporadność w ruchu
Spadanie z półek
Wpadanie pyszczkiem do jedzenia
Brak orientacji i celu w ruchu, wchodzenie pod nogi
Gubienie jedzenia, chodzenie z jedzeniem w pyszczku bez celu
Spowolnienie (czasem interpretowane, jako objaw starości)
Okresowy wytrzeszcz jednego z oczu
Brak prawidłowej reakcji źrenic na światło (jednej lub obu)
Silna nadwrażliwość na dotyk (na całym ciele)
Wrażliwość na dotyk na karku lub na odchylenie głowy (uwaga na odchylenie głowy - silny ból może spowodować nawet utratę przytomności)
Kręcenie się w kółko, skręt głowy
Zwiększone pragnienie, zwiększone wydalanie moczu (mniej zagęszczony mocz)
Trudności z jedzeniem twardego pokarmu (ból przy nagryzaniu), możliwe szybkie chudnięcie
Zwiększone gryzienie ścian - wapnia
Zaburzenie temperatury - najczęściej spadek temperatury, często w stresie
Niewystępujące wcześniej ataki agresji
Występowanie powiększonych gruczołów mlekowych (zarówno przez zbierające się mleko, jak i pojawiające się gruczolaki)
Trzepanie głową
Zgrzytanie zębami
Przymknięte oczy
Napuszone futro

Guzy przysadki mózgowej mogą również dawać objawy zaburzeń hormonalnych, gdy wydzielają nadmiar hormonów lub powodują niewystarczającą ilość wydzielanych hormonów. Przykładami tego są:

Laktacja - u niekastrowanej samicy z guzem wydzielającym prolaktynę/laktotroficznym (prolaktynoma)
Zespół Cushinga - obserwowany w przypadku guzów produkujących nadmiar ACTH (hormonu adrenokortykotropowego) objawiający się ścieńczeniem skóry i utratą masy ciała
Moczówka prosta pochodzenia ośrodkowego - będąca wynikiem niedoboru wydzielania wazopresyny/ADH (hormonu antydiuretycznego) z tylnego płata

Nie wszystkie objawy muszą wystąpić, czasem występuje tylko jeden czy dwa, czasem wiele. Objawy mogą wystąpić stopniowo (rozwijać się nawet tygodniami), ale mogą również w jednej chwili zwalić z nóg pozornie zupełnie zdrowego szczura.

Leczenie

Leczenie ma na celu zapewnić komfort i zmniejszyć objawy kliniczne.

Kabergolina jest agonistą receptorów dopaminergicznych D2 oraz pochodną ergoliny. Ma silne oraz długookresowe działanie wpływające na zmniejszenie stężenia prolaktyny. Substancja czynna poprzez pobudzanie receptorów dopaminowych D2 w przednim płacie przysadki ogranicza wydzielanie prolaktyny, tym samym zmniejszając krążącą prolaktynę w krwiobiegu i zmniejszając rozmiar guza. W zależności od tego, kiedy zostało wdrożone leczenie może wydłużyć życie 3 do 6 miesięcy.
Kortykosteroid (np. deksametazon, prednizon, prednizolon) ma za zadanie złagodzić obrzęk mózgu. Można go również podwaać jako samodzielny środek, gdy wymagane jest zapewnienie szczurowi komfortu w końcowym stadium choroby.
Antybiotyk o szerokim spektrum działania. Warto wdrożyć w przypadku prowadzeniadługotrwałej terapii kortykosteroidami, biorąc pod uwagę częste występowanie przewlekłych zakażeń mykoplazmą.
Lek przeciwwymiotny/zapobiegający mdłościom, np. maropitant, który jest silnie działającym selektywnym antagonistą receptora neurokininowego (NK-1), działającym na drodze wiązania w OUN substancji P, neuropeptydu z grupy tachykinin. Poprzez hamowanie wiązania substancji P w ośrodku wymiotnym, maropitant jest skuteczny w znoszeniu nerwowych i humoralnych (centralnych i obwodowych) przyczyn wymiotów. Często nudności wynikające z zaburzeń układu przedsionkowego są powodem braku apetytu u szczurów chorujących na guza przysadki mózgowej.

Jak podawać leki?

Kabergolina jest lekiem wyjątkowo trudnym do podania ze względu na swój smak. Nie oczekuj, że szczur zje ją sam, zmieszaną w smacznym dodatku. Zobacz na filmiku, jak podawać ten i inne leki, których Twój szczur nie będzie chciał przyjmować.

Diagnostyka

Przede wszystkim obserwujemy objawy kliniczne, które mogą wskazywać na obecność guza. Test taczkowy może wskazywać na problem, jeśli szczur nie jest w stanie normalnie poruszać przednimi kończynami, gdy tylne są uniesione.

Powinniśmy wykonać badanie krwi w celu sprawdzenia stanu ogólnego zdrowia i wykluczenia innych problemów.

Na zdjęciu rentgenowskim czaszki możemy sprawdzić stan puszek bębenkowych. Również weterynarz może przyjrzeć się czy nie występuje poszerzenie siodła tureckiego lecz jest to badanie obciążone dużą możliwością popełnienia błędu.

Najpewnieszą metodą wykrycia guza przysadki mózgowej jest rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa. Jednakże mogą być trudne do zastosowania u szczurów. Bardziej wykonalne jest badanie USG, aczkolwiek wymaga wykonania go przez doświadczonego lekarza weterynarii i nie zawsze daje pewność diagnozy.

Ponieważ w większości przypadków obecność gruczolaków przysadki u szczurów można potwierdzić jedynie podczas sekcji zwłok, należy ocenić objawy kliniczne pod kątem ewentualnego tworzenia się guza i rozpocząć leczenie paliatywne.

Przysadka mózgowa (pituitary gland)

Przysadka mózgowa szczura jest małym gruczołem endokrynologicznym, który znajduje się w linii środkowej u podstawy mózgu na siodle tureckim. Górnie jest połączona z podwzgórzem za pomocą trzonu. Podwzgórze jest tym regionem mózgu, który w dużej mierze kontroluje lub moduluje aktywność przysadki mózgowej. Przysadka jest podzielona na trzy główne części anatomiczne: część dystalną, część pośrednią i część nerwową. Część tuberalis, złożona z komórek przypominających te z części dystalnej, znajduje się wokół trzonu aż do podwzgórza.

Każdy płat przysadki mózgowej wytwarza i wydziela hormony, które regulują wiele funkcji organizmu oraz stymulują i kontrolują produkcję hormonów innych gruczołów dokrewych. Gruczoły te z kolei regulują różne procesy organizmu, takie jak aktywność metaboliczna, reprodukcję i wzrost. Gruczoły dokrewne uwalniają swoje wydzieliny bezpośrednio do krwi.

Guz przysadki mózgowej (pituitary gland tumor)

Guz przysadki mózgowej to nieprawidłowy rozrost przysadki mózgowej. Gruczolak przysadki mózgowej jest jednym z najczęstszych nowotworów u szczurów geriatrycznych (zwykle w wieku powyżej 18 miesięcy). Częściej występuje u samic oraz u szczurów na diecie wysokobiałkowej i wysokokalorycznej. Większość guzów przysadki mózgowej uznaje się za gruczolaki chromofobowe. Sugeruje się, że istnieje związek pomiędzy guzami piersi i występowaniem nowotworów przysadki mózgowej. Najczęściej objawia się zespołem zaburzeń przedsionkowych ośrodkowych.

Na pojawienie się guzów przysadki mózgowej mogą mieć wpływ czynniki genetyczne, przy czym większą częstość występowania odnotowuje się u samic (zwłaszcza u osobników nierozrodczych). Badania wykazały, że u samic poddanych wcześnie zabiegowi kastracji obserwuje się zmniejszoną częstość występowania guzów wrażliwych na estrogen (np. prolaktynoma).

Co ciekawe, ograniczenia dietetyczne znacząco zmniejszają częstość występowania samoistnych guzów przysadki mózgowej zarówno u samic, jak i u samców.

Chociaż większość guzów przysadki mózgowej u szczurów jest często łagodna i nie daje przerzutów do innych obszarów ciała, niektóre mogą urosnąć na tyle, aby uciskać pobliską tkankę mózgową. Przyczyną śmierci jest zwykle wzrost ciśnienia śródczaszkowego oraz zanik kompresyjny otaczających obszarów mózgu, co prowadzi do stopniowego pogarszania się stanu zdrowia oraz wystąpienia zaburzeń mechanicznych.